Có thể hoãn hoặc đóng băng tiền lãi và phí phạt khi gặp sự cố tài chính đột xuất hay không?
Mất việc, giảm thu nhập, bệnh tật hoặc một sự cố gia đình có thể khiến lịch trả nợ trở nên khó thực hiện. Tuy nhiên, khó khăn tài chính không làm tiền lãi và các nghĩa vụ hợp đồng tự động dừng lại. Người vay cần chủ động yêu cầu cơ cấu thời hạn hoặc xem xét miễn, giảm lãi và phí.
Xem các lựa chọn tài chínhKhó khăn tài chính không tự làm lãi hoặc nghĩa vụ thanh toán dừng lại.
Người vay có thể đề nghị cơ cấu lịch trả, gia hạn hoặc xem xét miễn giảm lãi, phí.
Bên cho vay phải xem xét theo khung áp dụng, nhưng không phải mọi yêu cầu đều được chấp nhận.
“Đóng băng lãi” không phải quyền tự động khi gặp khó khăn
Trong thực tế người vay thường sử dụng cụm từ “đóng băng lãi” để mô tả mong muốn tạm thời không phát sinh thêm lãi hoặc phí trong thời gian gặp khó khăn.
Tuy nhiên, pháp luật về cho vay của tổ chức tín dụng không quy định rằng cứ mất việc, giảm lương, bệnh tật hoặc gặp sự cố cá nhân thì lãi tự động dừng tính.
Thay vào đó, có các cơ chế khác nhau cần phân biệt:
Hoãn trả, cơ cấu, đóng băng lãi và miễn giảm không giống nhau
| Khái niệm | Điều gì thay đổi? | Lãi có tự dừng? | Cần bên cho vay chấp thuận? |
|---|---|---|---|
| Điều chỉnh kỳ hạn | Thay đổi lịch trả một hoặc nhiều kỳ | Không nhất thiết | Có |
| Gia hạn nợ | Kéo dài thời gian trả vượt thời hạn ban đầu | Không nhất thiết | Có |
| Miễn/giảm lãi | Giảm phần lãi phải trả | Có thể giảm hoặc loại bỏ phần được chấp thuận | Có |
| Miễn/giảm phí | Giảm một hoặc nhiều loại phí | Không ảnh hưởng trực tiếp đến lãi | Có |
| “Đóng băng” | Thuật ngữ thông dụng, cần xem nội dung thực tế | Chỉ khi có cơ sở/thỏa thuận cụ thể | Thông thường có |
Tổ chức tín dụng có thể cơ cấu lại thời hạn khi khách hàng gặp khó khăn
Theo Điều 19 của Văn bản hợp nhất 86/VBHN-NHNN năm 2026, tổ chức tín dụng xem xét quyết định cơ cấu lại thời hạn trả nợ trên cơ sở:
Đừng chờ quá lâu mới gửi yêu cầu
Biết trước mình thiếu tiền
Xác định ngay khoản tiền thực tế có thể thanh toán.
Gửi yêu cầu sớm
Nêu rõ lý do và phương án thanh toán khả thi.
Bên cho vay xem xét
Có thể yêu cầu thêm tài liệu về tình hình tài chính.
Lịch mới bằng văn bản
Kiểm tra lãi, phí và tổng số tiền trước khi đồng ý.
Bên cho vay có quyền giảm lãi và phí không?
Có — đối với tổ chức tín dụng, Điều 21 của khung hiện hành quy định tổ chức tín dụng có quyền quyết định miễn, giảm lãi tiền vay và phí cho khách hàng theo quy định nội bộ.
Đây là căn cứ rất quan trọng khi người vay gặp khó khăn, nhưng cần hiểu đúng:
Không phải khoản nào được gọi là “phí phạt” cũng giống nhau
Trong giao tiếp hàng ngày, người vay thường gom nhiều khoản phát sinh khi trễ hạn dưới tên gọi “phí phạt”. Về mặt pháp lý cần tách riêng từng khoản.
| Khoản | Bản chất | Cần kiểm tra |
|---|---|---|
| Lãi trong hạn | Lãi của khoản tiền vay theo thỏa thuận | Lãi suất và phương pháp tính |
| Lãi chậm trả | Lãi phát sinh trên phần lãi đến hạn chưa thanh toán | Mức áp dụng và thời gian tính |
| Lãi quá hạn | Lãi trên phần dư nợ gốc đã chuyển quá hạn | Tỷ lệ so với lãi trong hạn |
| Phí | Khoản phí liên quan đến hoạt động cho vay | Căn cứ pháp luật và thỏa thuận |
| Phạt vi phạm | Chế tài được các bên thỏa thuận trong trường hợp phù hợp | Điều khoản hợp đồng và giới hạn pháp luật |
Điều gì xảy ra nếu không được đóng băng hoặc cơ cấu?
Nếu khoản vay thuộc tổ chức tín dụng, đến hạn mà khách hàng không trả hoặc trả không đầy đủ, Điều 13 quy định cơ chế lãi cụ thể.
Áp dụng mức lãi suất cho vay đã thỏa thuận tương ứng với thời gian khoản vay.
Tính trên số dư lãi chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả.
Không vượt quá 150% lãi suất trong hạn tại thời điểm chuyển quá hạn.
Nếu bên cho vay không phải tổ chức tín dụng thì sao?
Nếu quan hệ vay thuộc phạm vi Bộ luật Dân sự, cần áp dụng các quy định dân sự về nghĩa vụ thanh toán và lãi suất.
Điều 466 quy định người vay tiền phải trả đủ tiền khi đến hạn. Nếu chậm trả, lãi có thể tiếp tục phát sinh theo loại khoản vay, thỏa thuận và quy định áp dụng.
Điều 468 quy định lãi suất thỏa thuận trong quan hệ vay dân sự thông thường không vượt quá 20%/năm, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác.
5 tình huống nên chủ động trao đổi trước ngày đến hạn
Nên chuẩn bị tài liệu gì khi xin giảm lãi hoặc cơ cấu?
Cách trình bày yêu cầu để bên cho vay dễ xem xét hơn
Nếu hai bên có tranh chấp về lãi hoặc phí thì sao?
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 công nhận thương lượng là một trong các phương thức giải quyết tranh chấp.
Khi thuộc phạm vi áp dụng của luật, tổ chức hoặc cá nhân kinh doanh có trách nhiệm tiếp nhận và tiến hành thương lượng trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu.
Nếu từ chối yêu cầu thương lượng, họ phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do trong thời hạn luật định.
Khó khăn tài chính có cho phép bỏ qua mọi liên hệ của bên cho vay không?
Không nên.
Nếu không thanh toán và không đạt được thỏa thuận mới, bên cho vay có thể áp dụng các biện pháp thu hồi nợ phù hợp với hợp đồng và pháp luật.
Tuy nhiên, đối với cho vay tiêu dùng của công ty tài chính, quy định chuyên ngành giới hạn việc nhắc nợ tối đa 05 lần/ngày, trong thời gian 07:00–21:00, và không cho phép sử dụng biện pháp đe dọa khách hàng.
Xin hỗ trợ tài chính không có nghĩa phải cung cấp mọi dữ liệu
Từ ngày 01/01/2026, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 cùng Nghị định 356/2025/NĐ-CP là phần quan trọng của khung bảo vệ dữ liệu tại Việt Nam.
Khi gửi tài liệu chứng minh khó khăn, chỉ nên cung cấp dữ liệu cần thiết qua kênh chính thức của bên cho vay.
5 sai lầm khi cố “đóng băng” khoản vay
Các luật và quy định quan trọng
Văn bản hợp nhất 86/VBHN-NHNN năm 2026
Khung hiện hành về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, bao gồm lãi suất, phí, cơ cấu lại thời hạn, nợ quá hạn, miễn giảm lãi phí và phạt vi phạm.
Xem văn bản chính thức →Điều 13 — lãi suất và lãi quá hạn
Quy định lãi theo thỏa thuận, lãi chậm trả và mức tối đa áp dụng đối với dư nợ gốc quá hạn.
Điều 19 — cơ cấu lại thời hạn trả nợ
Cho phép xem xét điều chỉnh kỳ hạn hoặc gia hạn dựa trên đề nghị và khả năng trả nợ của khách hàng.
Điều 21 — miễn, giảm lãi và phí
Tổ chức tín dụng có quyền quyết định miễn hoặc giảm lãi tiền vay, phí theo quy định nội bộ.
Điều 25 — phạt vi phạm và bồi thường
Quy định việc các bên có thể thỏa thuận về phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại trong phạm vi pháp luật cho phép.
Luật Các tổ chức tín dụng 2024
Luật nền tảng điều chỉnh tổ chức và hoạt động của các tổ chức tín dụng tại Việt Nam.
Xem văn bản chính thức →Bộ luật Dân sự 2015
Quy định nghĩa vụ trả tiền, hợp đồng vay, lãi khi chậm trả và lãi suất trong quan hệ dân sự.
Xem Bộ luật Dân sự →Thông tư 43/2016/TT-NHNN và Thông tư 18/2019/TT-NHNN
Điều chỉnh hoạt động cho vay tiêu dùng của công ty tài chính, bao gồm quy tắc nhắc và thu hồi nợ.
Xem quy định →Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023
Quy định quyền người tiêu dùng và cơ chế thương lượng, hòa giải, trọng tài và Tòa án.
Xem văn bản chính thức →Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025
Khung pháp lý về bảo vệ dữ liệu cá nhân, có hiệu lực từ 01/01/2026.
Xem văn bản chính thức →Câu hỏi thường gặp
Mất việc có làm tiền lãi tự động ngừng tính không?
Không. Mất việc có thể là lý do để đề nghị hỗ trợ, nhưng không tự động thay đổi nghĩa vụ theo hợp đồng.
Bị bệnh có được đóng băng lãi không?
Không có quy tắc chung tự động đóng băng lãi chỉ vì bệnh tật. Người vay nên gửi đề nghị cơ cấu hoặc miễn giảm kèm tài liệu phù hợp.
Có thể chỉ hoãn trả gốc nhưng vẫn trả lãi không?
Có thể đề xuất một phương án như vậy nếu bên cho vay và khung pháp luật áp dụng cho phép, nhưng cần được chấp thuận rõ ràng.
Tổ chức tín dụng có bắt buộc giảm lãi không?
Không. Họ có quyền quyết định miễn hoặc giảm lãi, phí theo quy định nội bộ, chứ không phải nghĩa vụ giảm cho mọi trường hợp.
Có thể xin xóa toàn bộ phí không?
Có thể đề nghị, nhưng mức miễn hoặc giảm phụ thuộc vào cơ sở pháp lý, hợp đồng và quyết định của bên cho vay.
“Phí phạt” có phải lúc nào cũng hợp pháp không?
Không nên đánh giá chỉ qua tên gọi. Cần xác định đó là lãi, phí, lãi quá hạn hay phạt vi phạm và kiểm tra căn cứ trong hợp đồng cùng quy định pháp luật áp dụng.
Nếu không được giảm lãi thì khoản quá hạn tính thế nào?
Với tổ chức tín dụng, lãi chậm trả trên phần lãi tối đa 10%/năm và lãi trên dư nợ gốc quá hạn không vượt quá 150% lãi suất trong hạn tại thời điểm chuyển quá hạn.
Có nên ngừng trả trong lúc chờ kết quả xin hỗ trợ?
Không nên tự giả định rằng yêu cầu đang chờ xử lý đồng nghĩa nghĩa vụ đã được tạm dừng. Hãy yêu cầu xác nhận chính thức.
Có nên vay khoản mới để trả lãi khoản cũ?
Cần rất thận trọng. Nếu chi phí khoản mới cao, việc này có thể làm tổng nợ tăng thay vì giải quyết khó khăn.
Nếu bên cho vay từ chối thương lượng thì sao?
Nếu phát sinh tranh chấp thuộc phạm vi Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, có thể sử dụng các cơ chế thương lượng, hòa giải, trọng tài hoặc Tòa án theo điều kiện áp dụng.
Có thể xin hỗ trợ, nhưng đừng coi “đóng băng lãi” là điều tự động
Khi gặp sự cố tài chính đột xuất, người vay nên chủ động liên hệ bên cho vay trước khi khoản vay quá hạn, thay vì tự dừng thanh toán.
Với khoản vay của tổ chức tín dụng, pháp luật hiện hành cho phép xem xét cơ cấu lại thời hạn trả nợ. Đồng thời, tổ chức tín dụng có quyền theo chính sách nội bộ quyết định miễn hoặc giảm lãi và phí.
Điều đó tạo ra cơ hội thương lượng nhưng không phải quyền tự động xóa lãi.
Trước khi chấp nhận bất kỳ phương án hỗ trợ nào, hãy yêu cầu một con số rõ ràng về dư nợ gốc, lãi đã phát sinh, phần được miễn giảm, lịch thanh toán mới và tổng số tiền cuối cùng phải trả.
Xem các lựa chọn tài chính
