Phải xử lý thế nào nếu đơn vị cho vay đe dọa kiện tụng hoặc áp dụng biện pháp mạnh vì chậm trả?
Khi khoản vay chậm thanh toán, người vay có thể nhận được tin nhắn như “sẽ khởi kiện”, “chuyển hồ sơ sang pháp lý”, “thu giữ tài sản” hoặc “xử lý mạnh”. Không phải mọi thông báo như vậy đều trái pháp luật: nếu nghĩa vụ trả nợ thực sự tồn tại, bên cho vay có quyền yêu cầu thanh toán và có thể sử dụng thủ tục tố tụng hợp pháp.
Tuy nhiên, quyền đòi nợ không đồng nghĩa với quyền đe dọa, tự ý lấy tài sản hoặc gây áp lực lên người thân. Người vay cần phân biệt giữa một thông báo pháp lý hợp lệ và một biện pháp gây sức ép không có căn cứ.
Đơn vị cho vay có quyền kiện người vay vì chậm trả không?
Có thể. Nghĩa vụ cơ bản của bên vay là hoàn trả tiền khi đến hạn theo thỏa thuận. Điều 466 Bộ luật Dân sự 2015 quy định nghĩa vụ trả nợ của bên vay; khi phát sinh tranh chấp, chủ nợ có thể yêu cầu Tòa án giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự nếu có căn cứ.
Căn cứ tham khảo: Bộ luật Dân sự 2015 và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Việc nói rằng bên cho vay “sẽ khởi kiện” không tự nó là hành vi bất hợp pháp nếu đây là thông báo về một quyền pháp lý thực tế.
Làm sao biết hồ sơ đã thực sự được đưa ra Tòa?
Tin nhắn của nhân viên thu hồi nợ không phải là giấy triệu tập của Tòa án. Nếu vụ việc được thụ lý, người vay cần chú ý văn bản, thông báo hoặc giấy triệu tập được gửi theo thủ tục chính thức. Không nên bỏ qua tài liệu từ Tòa án chỉ vì trước đó đã nhận nhiều tin nhắn gây áp lực.
Khi có tranh chấp, hãy chuẩn bị hợp đồng vay, lịch trả nợ, chứng từ đã thanh toán, sao kê tài khoản và toàn bộ thông báo về lãi, phí. Nếu số tiền mà bên cho vay yêu cầu khác với tính toán của bạn, nên đề nghị họ cung cấp bảng đối chiếu chi tiết thay vì chỉ tranh luận qua điện thoại.
Nếu đang tìm một khoản vay mới, hãy kiểm tra khả năng trả nợ và tổng chi phí trước khi ký thêm nghĩa vụ tài chính.
Vay tiềnChậm trả khoản vay sẽ dẫn đến những hậu quả nào?
Theo quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, nếu khách hàng không trả được nợ đúng hạn và không được chấp thuận cơ cấu lại thời hạn, phần dư nợ gốc tương ứng có thể được chuyển sang nợ quá hạn. Tổ chức tín dụng phải thông báo cho khách hàng về số dư nợ gốc bị quá hạn, thời điểm chuyển nợ và mức lãi suất áp dụng.
Văn bản hợp nhất 86/VBHN-NHNN quy định lãi trên dư nợ gốc quá hạn theo thỏa thuận nhưng không vượt quá 150% lãi suất cho vay trong hạn tại thời điểm chuyển nợ quá hạn. Với tiền lãi đến hạn nhưng chưa trả, mức lãi chậm trả do các bên thỏa thuận nhưng không vượt quá 10%/năm tính trên số dư lãi chậm trả.
Xem quy định hiện hành tại Văn bản hợp nhất 86/VBHN-NHNN, đặc biệt các quy định về lãi suất, cơ cấu lại thời hạn trả nợ, nợ quá hạn và xử lý nợ.
Có thể xin gia hạn hoặc cơ cấu lại khoản vay không?
Nếu khó khăn thanh toán là tạm thời, người vay nên liên hệ sớm với tổ chức tín dụng. Điều 19 của quy định hiện hành cho phép tổ chức tín dụng xem xét điều chỉnh kỳ hạn hoặc gia hạn nếu đánh giá khách hàng có khả năng trả đầy đủ trong thời gian sau đó.
Đây là quyền xem xét của bên cho vay, không phải quyền tự động của khách hàng. Việc cơ cấu lại thời hạn được thực hiện trước hoặc trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày đến kỳ hạn hoặc thời hạn trả nợ đã thỏa thuận.
“Biện pháp mạnh” nào bên cho vay không được tự ý áp dụng?
Bên cho vay có thể yêu cầu thanh toán, gửi thông báo, thương lượng, khởi kiện hoặc sử dụng các biện pháp xử lý nợ mà pháp luật và hợp đồng cho phép. Nhưng nhân viên thu hồi nợ không thể tự trao cho mình quyền của Tòa án hoặc Chấp hành viên.
| Tình huống | Cách hiểu phù hợp |
|---|---|
| Thông báo sẽ khởi kiện | Có thể là biện pháp pháp lý hợp lệ nếu khoản nợ tồn tại và bên cho vay thực hiện đúng thủ tục. |
| Dọa tự đến lấy xe, điện thoại hoặc đồ trong nhà | Nhân viên không được tự ý chiếm giữ tài sản chỉ vì khoản vay chậm trả. Phải xem tài sản có phải tài sản bảo đảm và có căn cứ xử lý hợp pháp hay không. |
| Dọa khóa tài khoản ngân hàng | Bên cho vay không thể tự mình phong tỏa tài khoản tại ngân hàng khác chỉ vì phát sinh chậm trả. |
| Đe dọa bạo lực để buộc giao tiền | Đây không phải biện pháp thu hồi nợ bình thường và có thể phát sinh trách nhiệm pháp lý tùy hành vi cụ thể. |
Thu hồi nợ của công ty tài chính bị giới hạn thế nào?
Đối với cho vay tiêu dùng của công ty tài chính, Thông tư 18/2019/TT-NHNN quy định biện pháp đôn đốc, thu hồi nợ không được bao gồm việc đe dọa khách hàng. Số lần nhắc nợ tối đa là 5 lần mỗi ngày và thời gian liên hệ theo thỏa thuận phải nằm trong khoảng từ 07:00 đến 21:00.
Công ty tài chính cũng không được nhắc nợ, đòi nợ hoặc gửi thông tin về việc thu hồi nợ đến tổ chức, cá nhân không có nghĩa vụ trả nợ, trừ trường hợp có yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Quy định trên rất quan trọng khi bên thu hồi nợ gọi cho cha mẹ, đồng nghiệp hoặc bạn bè chỉ vì họ từng được ghi là người tham chiếu. Người tham chiếu không tự động trở thành người bảo lãnh hay người có nghĩa vụ trả nợ.
Nếu họ nói sẽ thu giữ hoặc kê biên tài sản thì sao?
Cần phân biệt tài sản thông thường với tài sản đã dùng để bảo đảm khoản vay. Nếu tài sản không được thế chấp hoặc cầm cố, một nhân viên không thể tự ý đến lấy chỉ dựa trên việc khách hàng chậm thanh toán.
Kê biên, khấu trừ tiền hoặc xử lý tài sản trong thi hành án thuộc thủ tục do pháp luật quy định. Luật Thi hành án dân sự 106/2025/QH15 điều chỉnh các biện pháp này. Đối với một số tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu, pháp luật về các tổ chức tín dụng cũng có cơ chế thu giữ riêng khi đáp ứng đầy đủ điều kiện.
Tham khảo Luật Thi hành án dân sự 106/2025/QH15 và các quy định liên quan đến xử lý tài sản bảo đảm. Một cuộc gọi của nhân viên thu hồi nợ không thay thế quyết định hoặc thủ tục pháp lý có thẩm quyền.
Phải làm gì khi bị đe dọa vì chậm trả?
Mục tiêu không phải là né tránh khoản nợ, mà là chuyển cuộc trao đổi từ áp lực qua điện thoại sang hồ sơ có thể kiểm chứng. Việc lưu bằng chứng cũng giúp người vay bảo vệ mình nếu cách thu hồi nợ vượt quá giới hạn.
- Yêu cầu xác minh khoản nợ: đề nghị cung cấp tên pháp nhân, số hợp đồng, dư nợ gốc, lãi, phí và số tiền quá hạn.
- Lưu bằng chứng: giữ tin nhắn, email, lịch sử cuộc gọi, thông báo và chứng từ đã thanh toán.
- Không chuyển tiền vào tài khoản lạ: xác minh thông tin thanh toán bằng kênh chính thức của đơn vị cho vay.
- Đề nghị phương án trả nợ: nếu chưa thể thanh toán đủ, hỏi về điều chỉnh kỳ hạn, gia hạn hoặc phương án trả từng phần.
- Không bỏ qua văn bản của Tòa án: nếu nhận được giấy tờ chính thức, cần đọc kỹ thời hạn phản hồi và chuẩn bị chứng cứ.
- Báo cơ quan có thẩm quyền khi cần: nếu có đe dọa bạo lực, cưỡng ép giao tài sản hoặc hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật, nên lưu chứng cứ và yêu cầu hỗ trợ pháp lý.
Với công ty tài chính, Thông tư 18/2019/TT-NHNN còn yêu cầu thiết lập kênh tiếp nhận khiếu nại. Đối với khiếu nại về số tiền cho vay, lãi suất, biện pháp thu hồi nợ hoặc việc đòi người không có nghĩa vụ trả nợ, thời hạn giải quyết và trả lời theo quy định là 48 giờ, không tính thứ Bảy, Chủ nhật và ngày lễ.
Lưu ý: Luật Đầu tư 143/2025/QH15 xếp kinh doanh dịch vụ đòi nợ vào nhóm ngành, nghề bị cấm đầu tư kinh doanh. Điều này không có nghĩa ngân hàng hoặc công ty tài chính không được tự quản lý và thu hồi khoản nợ hợp pháp của chính mình.
Nếu một người đe dọa dùng vũ lực hoặc sử dụng thủ đoạn uy hiếp tinh thần nhằm chiếm đoạt tài sản, hành vi thực tế có thể cần được xem xét theo các quy định hình sự, trong đó có Điều 170 Bộ luật Hình sự về cưỡng đoạt tài sản. Việc có cấu thành tội phạm hay không phải dựa trên chứng cứ và tình tiết cụ thể, không nên tự kết luận chỉ từ một tin nhắn.
Chỉ cân nhắc khoản vay mới khi bạn đã tính được tổng nghĩa vụ trả nợ và có nguồn thu phù hợp với lịch thanh toán.
Nhận tiềnFAQ về đe dọa kiện tụng và thu hồi nợ
Chậm trả khoản vay có đồng nghĩa sẽ bị kiện ngay không?
Không. Bên cho vay có quyền lựa chọn biện pháp phù hợp như nhắc nợ, thương lượng, cơ cấu khoản vay nếu chấp thuận hoặc khởi kiện. Việc có khởi kiện hay không phụ thuộc từng hồ sơ.
Nhân viên nói ngày mai sẽ đến thu giữ xe thì có phải giao xe không?
Không nên giao tài sản chỉ dựa trên một cuộc gọi. Cần kiểm tra xe có phải tài sản bảo đảm hay không, người yêu cầu là ai và căn cứ pháp lý nào được áp dụng.
Bên cho vay có được gọi điện đe dọa người thân không?
Với cho vay tiêu dùng của công ty tài chính, biện pháp thu hồi nợ không được bao gồm đe dọa và không được đòi nợ người không có nghĩa vụ trả nợ theo quy định nêu trên.
Nếu không đủ tiền trả đúng hạn thì nên làm gì?
Nên liên hệ bên cho vay càng sớm càng tốt, yêu cầu bảng đối chiếu khoản nợ và hỏi về khả năng cơ cấu lại thời hạn. Không nên vay nóng chỉ để trì hoãn khoản nợ thêm vài ngày.
Có nên bỏ qua giấy triệu tập của Tòa án vì chưa đủ tiền trả nợ?
Không. Khó khăn tài chính không phải lý do để bỏ qua thủ tục tố tụng. Người vay nên kiểm tra tính xác thực của văn bản, chuẩn bị hợp đồng, chứng từ và tham gia giải quyết vụ việc theo đúng thủ tục.
Căn cứ pháp lý tham khảo
Văn bản hợp nhất 86/VBHN-NHNN – quy định về hoạt động cho vay, lãi quá hạn, cơ cấu lại thời hạn trả nợ và xử lý nợ của tổ chức tín dụng.
Thông tư 18/2019/TT-NHNN – quy định về cho vay tiêu dùng của công ty tài chính và giới hạn biện pháp nhắc, thu hồi nợ.
Bộ luật Dân sự 2015 – quy định về hợp đồng vay và nghĩa vụ trả nợ.
Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 – quy định thủ tục giải quyết tranh chấp dân sự tại Tòa án.
Luật Thi hành án dân sự 106/2025/QH15 – quy định về thi hành bản án, quyết định và các biện pháp cưỡng chế.
Luật Đầu tư 143/2025/QH15 – quy định kinh doanh dịch vụ đòi nợ thuộc ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh.
Bộ luật Hình sự 2015 – trong đó Điều 170 quy định về hành vi cưỡng đoạt tài sản.
Nội dung bài viết mang tính cung cấp thông tin chung, không thay thế tư vấn pháp lý cho một tranh chấp cụ thể. Cách xử lý thực tế còn phụ thuộc loại khoản vay, hợp đồng, tài sản bảo đảm, tư cách của bên cho vay và nội dung của từng thông báo.
